SQ4R: Okuduğunu aklında tutabilme yöntemi

Çisem @ Stanford University | Palo Alto, CA | May 2018

“Okuyorum okuyorum, sanki aklımda çok azı kalıyor okuduklarımın.” Yine böyle bir sorgulama seansında şunu soruyor The New York Times yazarı James Collins kendine: “Tamam da, bu kitabı okumamın anlamı neydi öyleyse?” Sonra devam ediyor: “Evet ben bu kitabı okurken gerçekten de çok keyif aldım ama sonuçta bu keyif bende geçici bir duygu durum. Ben okuduğum kitaptan yalnızca keyif almak değil, bir şeyler de öğrenmek istiyorum. Okumak beni değiştirmeli. Ancak okuduklarımın içeriğini aklımda tutamayacaksam nasıl olacak bu iş?”

Bu sorularla yüzleştikten sonra akademisyen, öğretmen ve edebiyatçı Maryanne Wolf’un kapısını çaldığından bahsediyor yazısında. Bir nörobilimci olan Maryanne ona aslında okuduklarımızın zihinsel süreçlerimizi güçlendirdiğini ve zihnimizde birçok yeni bağlantı yarattığını söylüyor. Ve ekliyor: “Kitabın içeriğini hatırlayamasak da biz aslında okuduklarımızın toplamıyız.” Maryanne’dan duydukları James’i mutlu etse de, James okuduğu kitaplardan öğrendiklerini mümkün olduğunca fazla muhafaza edebilmek istiyor zihninde. Ve şöyle bir sonuca varıyor yazısının sonunda: “Ben en iyisi önce kitabın içeriğine ve fihristine bir göz gezdireyim. Önemli yerlerin altını çizeyim ve notlar alayım. Not dediysem öyle uzun uzadıya değil elbet her 100 sayfa için 3–5 sayfalık bir şeyden bahsediyorum. Tuttuğum bu notları da arada gözden geçirip tekrar edeyim.”

James’in sorusunda, yaşadığı ikilemde, Maryanne’ın cevabı karşısında duyduğu çocuksu sevinçte ve ardından rasyonel zihninin bütüncül bakışa karşı çıkışında kendimden bir şeyler buldum. Bir yandan da düşündüm: Bu durumu birçoğumuz yaşıyoruz elbet, ancak okurken odaklanma ve okuduklarını akılda tutabilme konusunda daha yoğun engellerle karşılaşanlarımız (örneğin, hiperaktivite ve dikkat eksikliği olanlar) ne yapacak peki?

Tam da bu sebeple bilimsel çalışmaların da desteklediği yöntemlerden biri olan SQ4R’den bahsedeceğim bu yazıda.

SQ4R etkili bir yöntem çünkü gençlerin ders performansını olumlu etkilediğini gösteriyor çalışmalar. Yalnızca hiperaktivite ve dikkat eksikliği olan gençlere değil, okuduğunu zihninde uzun süre saklamak isteyen yetişkinlere de öneriliyor.

Karmaşık gibi görünen isminin altında yatan oldukça basit bir mantık var. Her bir harf bir adımı temsil ediyor. Şimdi hadi gelin bu adımlara beraber göz atalım.

Türkçe kısaltması ile 2SONAT olarak da aklımızda tutabiliriz. Hiperaktivite ve dikkat eksikliği olan gençlerde ya da düzenli çalışma alışkanlığını sürdürmekte zorlanan kişilerde günlük takip çizelgesi ile kullanılması daha faydalı olacaktır. Örnek takip çizelgesini başka bir yazıda paylaşırım.

Yukarıdaki tabloyu okumak belki biraz göz korkutucu görünüyor olabilir. Elimize bir materyal alıp (ünite, makale vb.) tablodaki her adımı tek tek yapınca aslında oldukça keyifli ve pratik. Bu şekilde okuma yapmak dikkati de canlı tutuyor. Birkaç tekrarın ardından zaten daha doğal gelmeye başlayacaktır. Zaman açısından talepkar görünmesine aldanmayın.

SQ4R yöntemine birkaç hafta şans tanırsanız, yorumlarda sizin için işe yarayıp yaramadığını paylaşabilir misiniz?

Keyifli okumalar!

Dikkat: Bu yazıda parantez içleri kendi yorumumu içermektedir :)